Korte historie en regeerakkoorden

Introductie

De discussie over de besturing van de gezondheidszorg, waaronder die van de AWBZ, kent een lange geschiedenis:
- 1974: "De structuurnota" van staatssecretaris Hendriks met daarin het accent op echelonnering (1e, 2e en 3e lijnsvoorzieningen) en op planning.
- 1987: "Bereidheid tot verandering" van de commissie Dekker.
met daarin pleidooi voor basisverzekering, marktwerking en functionele benadering
- 1990: "Werken aan Zorgvernieuwing" van staatssecretaris Hans Simons met daarin een vertaling van Dekker in een wetgevend programma.
- 1994: Het regeerakkoord van Paars I met daarin de nodige aankondigingen over wijzigingen in de Zorg: stringente kostenbeheersing is het devies.
- 1998: Het regeerakkoord van Paars II met modernisering AWBZ en vraagsturing.
- 2002: Strategisch akkoord Balkenende I waarin het zorgbeleid van Paars II wordt afgemaakt, d.w.z. gecontinueerd. Algemeen motto: werken aan vertrouwen, een kwestie van aanpakken
- 2003: Regeerakkoord Balkenende II (en III) waarin de kostenbeheersing weer een prominente plaats krijgt en waarin ingezet wordt op meer marktwerking . Algemeen motto: meedoen, meer werk en minder regels.
- 2007: Regeerakkoord Balkenende IV met een pauzeprogramma waarin weinig nieuw beleid wordt ontwikkeld, maar waarbij wel wordt voortgegaan met verdere kostenbeheersing door o.a. maatstafconcurrentie en meer eigen betalingen. Algemeen motto: Samen werken, Samen leven.

Hieronder geven we een overzicht van de regeerakkoorden en daarbij behorende strategische nota's.

Documenten

• Vrijheid en verantwoordelijkheid Concept Regeerakkoord VVD-CDA, Kabinet, september 2010.

  Regeerakkoord kabinet Rutte-Verhagen

• Financieel kader Concept Regeerakkoord VVD-CDA, Kabinet, september 2010.

  Het financieel kader van het gedoogakkord is identiek aan dit financieel kader

• Beleidsprogramma 2007-2011: pijler Overheid, Kabinet, juni 2007.

  Op 14 juni 2007 presenteerde het Kabinet het Beleidsprogramma 2007-2011. Het programma is de concrete uitwerking van het coalitieakkoord waarin zes peilers waren opgenomen. In de pijler Sociale samenhang is een paragraaf over de zorg opgenomen met daarin vier doelstellingen:
  - Kwaliteit van de zorg zichtbaar verhogen in 2011 ten opzichte van 2006
  - Meer patiëntgerichte zorg door vernieuwing zorgconcepten en innovatie
  - Betere hulp en opvang voor tienermoeders
  - Verbeteren en versterken palliatieve zorg

  Zie ook: Het complete Beleidsprogramma op het web

• Regeerakkoord Kabinet Balkenende IV, Kabinet, februari 2007.

  Het motto van het nieuwe regeerakkoord is Samen Werken, Samen Leven. Het akkoord is geordend in zes pijlers:
  - een actieve internationale en Europese rol
  - een innovatieve, concurrerende en ondernemende economie
  - een duurzame leefomgeving
  - sociale samenhang
  - veiligheid, stabiliteit en respect
  - een slagvaardige en verbindende overheid en een dienstbare publieke sector.

  Onder deze laatste pijler valt de gezondheidszorg. Motto bij de zorg: de komende jaren vooral investeren in draagvlak bij patiënten en professionals om samen te werken aan het bestrijden van onnodige bureaucratie, het vergroten van het plezier in werken in de zorg en de ontwikkeling richting ‘best practices’.

  Feitelijke beleidsvoornemens: afschaffen no-claim en in plaats daarvoor meer eigen betalingen; uitbreiding basispakket met pil en tandartscontrole; beperkte ruimte voor vrije prijsvorming van DBC's; ontwikkeling maatstafconcurrentie; meer middelen voor verpleeghuiszorg; bevorderen scheiden wonen en zorg; vooralsnog geen verdere overheveling van AWBZ naar WMO; verdere kostenbesparingen.

  De verhoging van de kosten voor verpleeghuiszorg en uitbreiding basispakket (+0,5 mld.) wordt door de zorg zelf verdiend via beheersing zorgkosten (-0,5 mld.).

• Regeerakkoord kabinet Balkenende II, VWS, mei 2003.

  Balkenende II plaatst de kostenbeheersing weer prominent op de agenda. Een citaat:
  "Het kabinet zal alsdan maatregelen nemen om de zorguitgaven binnen het budgettair kader te houden en het beslag op de collectieve middelen niet verder te laten oplopen. Daarbij zal het gaan om verdere pakketbeperkingen, de verhoging van eigen bijdragen in de AWBZ en een eigen risico in het ziekenfonds, en maatregelen om de doelmatigheid te verhogen."
  De beproefde maatregelen van Paars I zoals de ongemotiveerde efficiencykortingen zijn inmiddels al weer uit de kast gehaald. De AWBZ is weer aan een uitgavenplafond onderworpen.Het kabinet heeft een nieuwe ordening van de zorg voor ogen die globaal als volgt is te typeren:
  - meer eigen verantwoordelijkheid burger door meer eigen bijdragen, eigen risico, zelf organiseren of bijverzekeren
  - gemeentelijk vangnet als eigen verantwoordelijkheid niet meer kan wet maatschappelijke ondersteuning (bijzondere) bijstand
  - basisverzekering curatieve zorg (inmiddels zorgverzekeringswet geheten) integratie ziekenfondswet en particuliere verzekering via DBC'-systematiek uit te kleden pakket (?!)
  - AWBZ voor onverzekerbare risico’s, met name 24-uurs carevoorzieningen.
  Rode draad is verder kostenbeheersing en marktwerking. De mentaliteit is die van een rigide handhavingsbeleid geen uitnodiging meer voor onorthodoxe oplossingen zoals onder Paars II, maar toezicht op naleving van de regelgeving (geen gedoog- maar handhaafbeleid)

• Strategisch akkoord kabinet Balkenende I (het "A4-tje" van Donner), VWS, juli 2002.

  Het kabinet neemt het door Paars II verrichte werk m.b.t. de modernisering AWBZ onverkort over, maar kiest voor wat betreft de basisverzekering voor een volledig nominaal stelsel

• De zorg in Nederland, VWS, april 2002.

  De verantwoording die het Paarse kabinet zelf aflegt over het gevoerde beleid aan de Eerste Kamer in het debat "De Zorg in Nederland": Brief minister met overzicht van activiteiten en initiatieven op het terrein van deregulering in de zorgsector (nieuwe verdeling van verantwoordelijkheid in de zorg)

• De zorg in Nederland, bijlagen, VWS, april 2002.

  De verantwoording die het Paarse kabinet zelf aflegt over het gevoerde beleid aan de Eerste Kamer in het debat "De Zorg in Nederland": Bijlagen met vragen van vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport en antwoorden daarop van minister Borst (VWS) , 20 april 2001 (EK 0041 nr 303, 280 kb)

• Aanbiedingsbrief minister-president Kok bij Verkenningen: bouwstenen voor toekomstig beleid, min. Algemene Zaken, augustus 2001.

  Uit NRC 28-08-01: Het kabinet presenteerde vanochtend `Verkenningen', een toekomstvisie waar een volgend kabinet zijn voordeel mee kan doen. ,,Welke coalitie er ook komt, ik denk dat men met deze visie keuzes kan maken.''
  Wim Kuijken, secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken, en Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), drukken niets dan innige tevredenheid uit over de `Verkenningen' die vanochtend gepresenteerd werden door premier Kok en vijf van zijn ministers.
  Een jaar lang filosofeerden interdepartementale, ambtelijke werkgroepen over vier door het kabinet geselecteerde probleemgebieden: onderwijs, economie, financiën en zorg. Later kwam daar de sociale infrastructuur bij. Schnabel werd aangezocht om voor een overkoepelend betoog te zorgen. De directeur van het SCP schreef een doorwrocht essay, met als leidende gedachte dat er een heroriëntatie nodig is van de rol die de rijksoverheid heeft in de samenleving.

• Notitie SCP: Bedreven en gedreven, min. Algemene Zaken, augustus 2001.

  Verkenningen: bouwstenen voor toekomstig beleid (28-08-01) Notitie SCP: Bedreven en gedreven. Een heroriëntatie op de rol van de Rijksoverheid in de samenleving

• Rapport Zorg met toekomst., min. Algemene Zaken, augustus 2001.

  Verkenningen: bouwstenen voor toekomstig beleid (28-08-01) Rapport Zorg met toekomst. Een verkenning op het terrein van de volksgezondheid en de gezondheidszorg,

• Rapport Zorg met toekomst. Bijlage, min. Algemene Zaken, augustus 2001.

  Verkenningen: bouwstenen voor toekomstig beleid (28-08-01) Rapport Zorg met toekomst. bijlage

• Regeerakkoord kabinet Paars II (hoofdstuk zorg), VWS, september 1998.

  Met het aantreden van Paars II en onder de titel modernisering AWBZ is door VWS een programma geformuleerd om te komen tot vernieuwing van de AWBZ. Tegelijk wordt daarmee ook nagedacht over een modernisering van de Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) en de Wet Ziekenhuisvoorzieningen (WZV). Op zich gaat het hier om al langerlopende discussies maar nu opgepakt in het licht van vraagsturing. De nadruk op kostenbeheersing en strakke aanbodsturing in de AWBZ-sector van Paars I heeft het kabinet los moeten laten. katalysator is een uitspraak van de rechtbank over de onaanvaardbaarheid van de lange wachtlijsten in de AWBZ. Mede gedreven door de hoogconjunctuur kiest Paars II niet langer voor kostenbeheersing maar voor vraagsturing en het wegwerken van wachtlijsten.

• Regeerakkoord kabinet Paars II (volledige tekst), VWS, september 1998.
  
• Brief bij de nota De prijs die zorg verdient, VWS, oktober 1995 (Tweede Kamer 24478 nr.1).
  
• Nota De prijs die zorg verdient, VWS, oktober 1995 (Tweede Kamer 24478 nr.2).

  Prijsbeleid en financieel beleid zorgsector

• Nota Zorg in het regeerakkoord Paars I, VWS, maart 1995 (Tweede Kamer 24124 nr.2).

  Kostenbeheersing in de zorgsector; Nota Bestuurlijk/wetgevend programma zorgsector 1995-1998. De ambities van Paars I zijn uitgeschreven in de nota "Zorg in het Regeerakkoord" van maart 1995 die ging vergezeld van het bijbehorend Bestuurlijk Wetgevend Programma. Hoofdlijnen:
  - Ordening van de sector in drie compartimenten 1e compartiment, de AWWBZ, met stakke aanbodsturing door de overheid
  - 2e compartiment, voornamelijk Ziekenfondswet, met 'prikkels aan de vraagzijde' waaronder het budgetteren van de ziekenfondsen
  - 3e compartiment met aanvullende zorg waar de overheid niet verantwoordelijk is voor de beheersing van de kosten
  - Nieuwe regels budgetdiscipline aanscherping van het beheersingsbeleid.
  Ambities die zijn samen te vatten in het begrip Kostenbeheersing Zorgsector (de noemer waaronder de nota en de daaropvolgende 112 stukken in de Tweede Kamer archieven is opgenomen). Flankerend aan deze nota is de nota "De Prijs die zorg verdient" met daarin het prijsbeleid en financieel beleid van de zorgsector. Centraal hierin staat de verdere beheersing van de kosten o.a. door vaststelling van macrobudgetten voor de AWBZ-sectoren.

• Brief bij de nota Zorg in het regeerakkoord, VWS, maart 1995 (Tweede Kamer 24124 nr.1).

  Kostenbeheersing in de zorgsector; Brief minister en staatssecretaris bij het Bestuurlijk/wetgevend programma zorgsector 1995-1998.